Кыргыз Инфо - Кыргыз. Кыргызча китептер, ырлар, каада-салттар, эпостор, жомоктор, акыл-насааттар, учкул сөздөр жана макал-лакаптар Кыргыз Инфо сайтында.

Хакастар

Хакастар, тадар, хоорай – Россиянын Хакас Республиканын түпкү калкы. Түрк тилдеринде сүйлөгөн эл, христиан динин тутушат. Соңку эл каттоолордо Хакастардын жалпы саны 80 миңден ашып, Республиканын калкынын 11%ин гана түзүшкөн. Хакастардын этностук курамы 17–18-кылымда енисейлик кыргыздар менен байыркы түрк, самодий жана кет урууларынын аралашуусунун негизинде калыптанган. 17–18-кылымдагы жазма документтерде Хакастардын жери «Кыргыз жери» же «Хонгарай» деп аталган. Элдик оозеки чыгармачылыкта «хоорай» же «хыргыс-хоорай» деген аталыштар көп кезигет. 1703-жылы Хакасияда жашаган кыргыздардын негизги бөлүгү  Жуңгарияга көчүрүлгөндөн кийин «хыргыс», «кыргыс» аты жазма булактарда сейрек учурай баштайт. Орустар Хакастарды минусалык, абакандык татарлар деп аташкан, бул аталыш аларга убактысынча туруктуу болуп,  өздө-рүн «тадар» кылып алышкан. «Хакас» термини 1917-жылы 20–30-июлда Чарков айылында  өткөн хакас элинин 2- курултайында кабыл алынган. Түзүлгөн комиссиянын курамы «тадар» деген аттан баш тартуу менен жергиликтүү  калк енисей кыргыздарынын түз урпактары экендигин эске алышып, Тан дооруна тиешелүү кытай жылнаамаларындагы «хягас» деген аталышка токтолот. Совет бийлиги тушунда Хакастар  өзүнчө  мамлекет түзүлүшкө ээ болду. Хакасиянын ай-магында енисей кыргыздарына таандык археол. эстеликтер арбын. Хакастар менен кыргыздардын материалдык, руханий маданиятында көптөгөн этногр. окшоштуктар байкалат.


Кыргыз