Кыргыз Инфо - Кыргыз. Кыргызча китептер, ырлар, каада-салттар, эпостор, жомоктор, акыл-насааттар, учкул сөздөр жана макал-лакаптар Кыргыз Инфо сайтында.

Султан Бабыр кыргыздар жөнүндө

Абдан ассимилация болгон азык уруусунун тараган Султан Бабыр кошуунунда байыркы кыргыз урууларынан чыккан белгилүү аскербашылар көп болгон. өмүр Шайыктын эмирлери Али Масыт бек, Касым бек, Али Дос Тагай, Мир Кыяс Тагай, Ширим Тагай, Ваис Лагари кыргыз болгон. Касым бек анжыяндык кыргыздардан эле. Султан Бабыр «Бабыр намэде»: «Анжыяндын тургундары — бүтүндөй түрктөр, шаарда да базарда да түрк (каракыргыз) тилин билбеген бир да кишини табууга болбойт. Сүйлөгөн сөздөрү адабий тилге жакын; өзү Гератта тарбияланып чоңойгон менен Мир Алишер Навоинин чыгармалары ушул тилде жазылган. Анжыяндыктардын ичинде сулуулары көп, музыкада атагы чыккан Кожо Жусуп анжыяндык болот» (Кыргыздар, II т. 462463-б.).

Демек, Алишер Навои менен Кожо Жусуп кыргыз. Баса, окумуштуулардын «экспедициясы Кыргыз Республикасынын аймагынан Алишер Навоинин (1441 – 1501-жж.) түрк (кыргыз) тилиндеги дивандарынын литографиялык басылыштарын тапкан жана алган» (Эдхям Тенишев. «Улуттук доорго чейин…», «Кыргыздар», Б. 1991. 497-б.). «Бабыр намэде» Касым бек жөнүндө мындай жазуу бар: эми Касым бек каучин же калучин уруусунан Анжыяндын аскер адамдарынан чыккан теги түптүү бектерден эле (өмүр Шайык өлгөн соң Касым бек Султан Бабыр ордосунда кызмат кылган, бир нече жылы Ошту бийлеген). Хасан бектен кийин менин ордомдогу таасирдүү бектердин бири  ушул эле. өмүрүнүн акырына чейин анын кадыр баркы жогорулоонун үстүндө болду.

Бул эң кайраттуу киши болчу. Бир жолу Касандын чөйрөсүнө душман басып киргенде ал өзүбектердин артынан кубалап барып аябай талкалап келген. Ал өмүр Шайык мырзанын катарында жүрүп кылычташкан. Жазы Кижиттин (Кечит) жанындагы кармашта да ал жакшы салгылашкан. Бийликсиз качкын кезде мен тоолуу Масчадан Султан Маамыт канга бет алганымда мени менен коштошуп Күсүр (Хусрау) шаага кеткен. Тогуз жүз онунчу (1505-жылы) жылы Күсүр шааны колго түшүрүп, Кабылда Мукимди камап калганымда Касым бек кайрадан менин кызматыма өттү, жакшылык кылып ак көңүлдөн тосуп алдым. Дара-и Хушта түркмөн хазарларына жүрүш жасаганда карылыгына  карабай Касым бек өзүн жаштардан мыкты алып жүрдү, ошон үчүн мен ага Бангаш аймагын энчилеп бердим».


Кыргыз