Кыргыз Инфо - Кыргыз. Кыргызча китептер, ырлар, каада-салттар, эпостор, жомоктор, акыл-насааттар, учкул сөздөр жана макал-лакаптар Кыргыз Инфо сайтында.

Рашид ад-дин

Рашид ад-дин Фазлаллах ибн Абу-л-Хайр Хамадани (1247–1318) – ирандык энциклопедиячы, тарыхчы жана мамлекеттик ишмер. Хамадан шаарында туулган. 1298-жылдан Газан хандын, кийин Улжейту хандын вазири болуп, 20 жыл моңгол хандарында кызмат өтөгөн. Газан хандын реформаларынын демилгечиси болгон. Улжейту ханга уу берди деген жалаа менен дарга асылган. Ал тарых, медицина, ботаника, эстетика, дыйканчылык жана  курулуш техникасы, мусулман дини (сүннөт) боюнча эмгектерди жазган. Алардын ичинен Газан хандын өтүнүчү боюнча 1311-жылы жазылган «Жами ат-Таварих» («Тарыхтар жыйнагы») илимий эмгеги  өзгөчө  маанилүү.  Бул эмгекти жазууда булак катары моңгол жана түрк элдеринин оозеки мурастарын жана Махмуд Кашгари, Жувейнинин эмгектерин пайдаланган. Анда моңгол жана түрк урууларынын, Чыңгыз хан жана анын мураскорлорунун, династиялар менен мамлекеттердин, моңгол дөөлөтүнүн тушундагы Кытай, Борбордук Азия, Иран тарыхы баяндалган. Мындан тышкары  Чынгыз хандын тун уулу Жучунун Енисей кыргыздарын кантип каратып алгандыгы, Жетисууда Чагатай улусунун түзүлүүсү, кыргыз мамл., кыргыздардын ошол доордогу коңшулары катары наймандарды, кори, баргу, тумат, байаут сыяктуу түрк жана моңгол урууларын көрсөткөн. Кыргыздардын чакан мамлекеттин «инал» титулу бар бийлик ээлери башкарарын, алардын бири Урус-инал экендиги айтылат.


Кыргыз