Кыргыз Инфо - Кыргыз. Кыргызча китептер, ырлар, каада-салттар, эпостор, жомоктор, акыл-насааттар, учкул сөздөр жана макал-лакаптар Кыргыз Инфо сайтында.

Полот хан (Пулат хан)

Полот хан, Исхак Хасан уулу, Исхак Молдо (1844-жылы чен., Маргалаң уезди, Охна кыштагы – 1876, Жаңы Маргалаң ш.)  – 1873–76-жылындагы  Кокон көтөрүлүшүнүн жетекчилеринин бири. Ичкилик уруусунун бостон уругунан. Атасы Маргалаңдагы Ак медресенин мудариси болгон. Полот хан адегенде Кокондогу Түнкатар медресесинде, кийин Маргалаңдагы «Ак медреседе» окуган. 1867-жылы молдо Исхак окуусун таштап, өз уругунун көчмөндөрү жашаган Сох кыштагына, кийин Охна кыштагына келет. Эл арасында болууну көксөгөн Исхак молдо Анжиян шаарында туруп калат. Соода иши менен Ташкенге келип жүрүп, ал жерден лашкер Алымкулдун пикирлеши, кыргыздын курама уругунан чыккан чаткалдык Абдымомун аталык менен таанышат. 1873-жылы Кокон көтөрүлүшү  башталганда эл хандыктын мураскору, Алим хандын небереси Полот бекти көтөрүлүштү хан катары жетектөөсүн өтүнүшкөн. Шер датка баш болгон кыргыздардын өкүлдөрү Самарканга Полот бекке барышкан, бирок ал баш тарткан. Алар Самаркандан кайтып келе жатып, Ташкенге Абдымомундун  үйүнөн  өңү-түсү  Полот бекке окшогон Исхакты кезиктирип, аны Полот бектин ордуна мураскор болууга көндүрүшкөн. Ошентип Полот хан (Исхак молдо) 200 аскери менен Чаткалда көтөрүлүшкө жетекчилик кыла баштайт.

Чаткалга жакын жайгашкан Алабука, Акташ, Нанай, Көкжар, Мамай, Сафедбулон ж.б. айылдардагы эл Полот ханды хан деп таанып, Кудаяр ханга каршы көтөрүлүшкө кошулушкан. Көтөрүлүштүн кыймылдаткыч күчү  карапайым калк  – кыргыз,  өзбек, кыпчак, тажиктер болгон. Алар менен катар  өз кызыкчылыктарын көздөгөн феодалдардын өкүлдөрү да катышкан. Кийинчерээк Полот хан көтөрүлүшкө катышкан феодалдардын таасири менен Кокондун мурунку хандарынын саясатын уланткан. Көтөрүлүш-түн жүрүшүнүн экинчи этабында 1875-жылы июль айында Россия империясынын  өкмөтү  Полот хандын бийлигин мыйзамсыз деп таанып, Кокон хандыгынын аймагына орус аскерлерин киргизүүгө  жетишкен. М. Д.  Скобелевдин кол башчылыгы астындагы орус аскерлеринин күчү  менен көтөрүлүш басылып, Кокон хандыгы жоюлуп, Фергана облусу деген ат менен Россия империясынын карамагына өткөн. Өзүн курчаган феодалдардын чыккынчылыгы менен Полот хан падышалык бийликтин колуна түшкөн. Убактылуу Жаңы Маргалаң  шаарындагы орус түрмөсүндө кармалып турган. Аскер сотунун өкүмү менен Жаңы Маргалаң шаарында 1876-жылы 1 мартта даргага тартылган.


Кыргыз