Кыргыз Инфо - Кыргыз. Кыргызча китептер, ырлар, каада-салттар, эпостор, жомоктор, акыл-насааттар, учкул сөздөр жана макал-лакаптар Кыргыз Инфо сайтында.

Күмбөз

Күмбөз  (ар. күб-бае  – көмкөрүлгөн чатырча, фарс. гомбед  –  көмкөрүлгөн асман)  – маркумга арнап тургузулган эстелик. Ахитектуралык формасы боюнча орто кылымдагы мусулман диний курулуштары болгон мечит, медресени элестетет. Кийин Орто Азиядагы мусулман калктарынын улуттук архитектурасынын бир тармагына айланган. Кыргыз, казак,  өзбек, түркмөн, тажик Күмбөзнүн порталдары, куполдору, мунаралары көп жагынан окшош жана жергиликтүү өзгөчөлүктөргө да ээ. Кыргызстандагы байыркы Күмбөздөр – Өзгөн, Шах-Фазиль (Сафедбулон 11–12-к), Бурана. Кийинки муундагы Күмбөздүн мыкты үлгүсү– Манастын Күмбөззү (14-к). 18–20-кылымдын башында бышырылбаган кыштан  курулган кыргыз Күмбөзнүн саны арбыган. Алардын белгилүүлөрү – Тайлак менен Атантай, Жаркынбай, Байтик, Ногой, Кыркчоро, Төрөгелди, Балчак Күмбөздөрү. Айрым Күмбөздүн ички бети сүрөт, оюулар менен кооздолгон. Алайда топоз куйругу байланган шырык  менен, ЫсыКүмбөзкөлдө  бугунун мүйүзү  менен кооздолгон учурлар арбын кездешет. Ар бир белгилүү  Күмбөздүн кышы эчкинин кылы, малдын майы аралаштырылып жасалган деген имиштер менен коштолот. Күмбөздөр боюнча тарыхый изилдөөлөрдө кыргыз Күмбөзнүн 73 түрү катталып, аларды өз ара 14 типке бөлүп карашкан.


Кыргыз