Кыргыз Инфо - Кыргыз. Кыргызча китептер, ырлар, каада-салттар, эпостор, жомоктор, акыл-насааттар, учкул сөздөр жана макал-лакаптар Кыргыз Инфо сайтында.

«Манас» жана кыргыз искусствосу

«Манас» жана кыргыз искусствосу

«Манас» эпосу –кыргыз элинин улуу мурасы. «Манас» кыргыз

элинин улуттук сыймыгы, ата-бабаларыбыз өз табылгаларынын алгылыктууларын бүт чогулткан казынасынын милдетин аткарган, ыйык тутуп, укумдан-тукумга сактап келе жаткан улуу мурасы.

Эпосто элдин үрп-адаттарынан тартып, кылымдар бою жашоосундагы калыптанган салттары, тиричилиги, көрүнүктүү окуялары, жашоо, жаратылыш, коом жөнүндөгү түшүнүктөрү, ар түрдүү ишенимдери чагылдырылган. «Манастын көркөмдүк деңгээли да анын эл арасындагы кадыр-баркынын түздөн-түз натыйжасы. Эл өзгөчө баалаган үчүн ал көп аткарылган, такталган, көптөгөн таланттардын узак эмгеги аркылуу көркөмдүктүн кол жеткис бийик чегине жеткирилген. Буга «Манас» эпосунун тексттеринде кеңири жолуккан:

Алтын менен күмүштүн, ширөөсүнөн бүткөндөй,

Асман менен жериңдин, тирөөсүнөн бүткөндөй,

Айың менен күнүңдүн, бир өзүнөн бүткөндөй,

Ай алдында дайранын, толкунунан бүткөндөй,

Асмандагы ай-күндүн, жаркынынан бүткөндөй… -деген сыяктуу ыр саптары таасын күбө.

«Манас» эпосу кыргыз элинин турмушунда көркөм – эстетикалык жагдайда гана роль ойнобостон, идеялык – саясий, тарбиялык, таанып билүү жаатында да зор мааниге ээ жана өзүнүн популярдуулугу менен бүгүнкү күндө кыргыз профессионалдык искусствосунун төрүндө.

Кыргызстандын байыркы эстеликтеринин ичинен кыргыз элине белгилүү, таң калаарлык популярдуу Талас өрөөнүндөгү «Манастын күмбөзү» бүткүл кыргыз элин гана эмес, башка элдердин археолог-окумуштууларынын да кызыгуусун арттырууда. Таланттуу кыргыз скульптору Т.Садыковдун Фрунзедеги кыргыз филормониясынын алдындагы «Манас» архитектура-скульптуралык комплекси республикалык Токтогул атындагы сыйлыкты жеңип алган. «Манас» сүрөт искусствосунда кайрадан жашарып, искусствонун бул түрүнө жандуу элес катары кирди. «Манас» эпосунун негизинде жаралган баатырдык эпикалык «Манас» операсы таланттуу композиторлор В.Власов, А.Малдыбаев жана В.Фере тарабынан жазылып көрүүчүлөргө тартууланган.


Кыргыз