Кыргыз Инфо - Кыргыз. Кыргызча китептер, ырлар, каада-салттар, эпостор, жомоктор, акыл-насааттар, учкул сөздөр жана макал-лакаптар Кыргыз Инфо сайтында.

Буудайык

Мурунку өткөн заманда,
Жан жаныбар аманда,
Абалкан аттуу кан болгон
Ар түлүккө шай болгон.
Каратөлөк Саятчы
Ушул кандын тушунда
Кушка тилмер  жан болгон,
Саятчы Төлөк тилмериң
Бир күнү жатып түш көргөн,
Түшүндө жакшы иш көргөн.
Эртең менен болгондо,
Энесине сүйлөгөн:
— Түндө бир жатып түш көрдүм,
Өзүмө жакшы иш көрдүм,
Токойду көздөй барыпмын,
Токойдогу көп кендир
Аны алып келипмин,
Кыз-келинге ийритип,
Торду түйүп алыпмын,
Көк кендир жибек тор алып,
Ак көгүчкөн тир* алып,
Эркин-эркин-эркин тоо,
Эркин тоонун ары жагы
Телегейи тегиз тоо.
Тегиз тоонун бер жагы
Айры белес ач кайкаң,
Алакандай көк тайпаң.
Мына ошого барыпмын.
Чырпыктарды сыйыпмын,
Торду жайып салыпмын.
Куш төрөсү буудайык
Аны кармап алыпмын.
Абалкандай Жаныбек
Ага тартуу кылыпмын.
Ат баштаган бир тогуз,
Аны берди бегилик ,
Теө баштаган бир тогуз,
Муну берди бегилик.
Кой баштаган бир тогуз,
Дагы берди бегилик.
Уй баштаган бир тогуз,
Аны да берди бегилик.
Саадагым сары алтынга толтурду,
Санаам менен болтурду.
Көмүркөйүм көп күмүшкө толтурду,
Көңүлүм менен болтурду.
Буларды алып жатыпмын,
Бул эмне болучу,
Энеке, бул түшүмдү жоручу?
— Мен уктум эле, балам, карыдан,
Көптү көргөн сарыдан*
Буудайык кармап алганда
Бу тапка кирбейт дечү эле.
Тапка кирсе буудайык
Колго конбойт дечи эле.
Колго консо буудайык
Туурга турбайт дечү эле.
Туурга турса буудайык
Үндөккө келбейт дечи эле.
Үндөккө келсе буудайык
Кармап алган ээсинин
Теш этине тоёт дечү эле.
Боор этине тоёт дечү эле.
Канын көзүнө куят дечү эле.
Анан табы катуу буудайык
Тапка кирет дечү эле.
Койгун, балам, сен барба?
Азапка мени — сен салба?!
Энесинин сөзүнө
Саятчы бала болгон жок,
Асили тилин алган жок.
Кушка тилмер саятчы
Көк жибектен тор алып,
Көк көгүчкөн тир алып,
Эркин-эркин-эркин тоо,
Эркин тоонун ар жагы,
Телегейи тегиз тоо.
Тегиз тоонун бер жагы,
Айры белес — ач кайкаң
Алакандай көк тайпаң,
Көк тайпаңга барганы.
Төлөнү  казып салганы.
Куш төрөсү буудайык
Кудайдан тилеп калганы.
Нак ошо кез — күндөрдө
Жамы куштун төрөсү —
Буудайык тамашага чыгыптыр,
Кабар салып куштарды
Бирин койбой жыйыптыр.
Он ылачын, ои туйгун
Оң жагында кароолу,
Беш ылачын, беш туйгун,
Беш жагында кароолу.
Туштап учкан турумтай,
Жандап учкан жагалмай,
Кырдап учкан кыргыек,
Төө көтөргөн газ кара,
Туу белгиси каркыра.
Эшик ага бүркүтсүң,
Чындап ачуусу келгенде
Жалпы кушту үркүтсүң.
Барын жыйып алды ошол,
Тамашага чыкты ошол.
Анда жалпаңдап учкан жаман сары,
Кудай алган кулаалы,
Көзү кызыл бөктөргө,
Экөө туруп кеңешет:
Сай жакалай учсакчы,
Сарала моюн соно алып,
Муну тоют кылсакчы.
Көл жакалай учсакчы,
Көк ала моюн соно алып,
Аны тоют кылсакчы,
Кайтып чыгып келсекчи.
Макул болот, куп болот,
Баракелде эп болот —
Деп убада кылышып,
Көл жакалай учуптур,
Көк моюн соно табалбай,
Жалпаңдай учкан жаман сар
Кайрылып өйдө чыгыптыр.
Айры белес, ач кайкаң,
Алакандай көк тайпаң
Көгүчкөндү көрдү ошол,
Качырып сала берди ошол.
Торго келип чалынды,
Колго түшүп алынды.
Жакын жаткан саятчы,
Ыргып тура калды ошол.
Ары имерип караса,
Бери имерип караса,
Чын буудайык өзү эмес,
Өзү турмак көзү эмес.
Буудайыктын текөөрү
Темирдей болот дечү эле,
Тепкени өлөт дечү эле,
Кнааты кайкы дечү эле,
Жогдору  тайкы дечү эле,
Бели мекир дечү эле,
Көзү чекир дечү эле,
Үнү заар дечү эле,
Жүнү чаар дечү эле,
Куйругу кундуз дечү эле,
Чабыты жылдыз дечү эле,
Куйругу кучак дечи эле,
Чалгыны бычак дечи эле,
Бу буудайык өзү эмес
Өзү турмак көзү эмес.
Мунун мойнун үзүп алайын
Торго садага кагып салайын,—
Деди дагы саятчы
Чыгарып тордон алды ошол,
Мойнун үзүп калды ошол,
Торго садага кагып калды ошол,
Анан төлөгө кирип жатты ошол.
Кудай алган бөктөргө
Сай жакалай учту дейт,
Сарала моюн таба албай,
Кайта келе жатты дейт.
Айры белес, ач кайкаң,
Алакандай көк тайпаң,
Үстүнөн учуп өттү дейт.
Көгүчкөндү көрдү ошол,
Качырып сала берди ошол,
Кудай алган бөктөргө
Торго чалынып жатып калды ошол.
Жакын жаткан саятчы
Ыргып тура калды дейт
Чыгарып тордон алды дейт.
Ары имерип караса,
Бери имерип караса,
Буудайыктын өзү эмес,
Өзү турмак көзү эмес.
«Кудай алган бөктөргү,
Сенин мойнуңду үзүп алайын,
Торго садага кагып салайын»,—
Дегенинде саятчы
Бөктөргө туруп муну айтат:
— Айланайын саятчы,
Кагылайын саятчы,
Мойнумду жулуп нетесиң,
Не муратка жетесиң?
Сенин сураганың эмне?
Сенин тилегениң эмне?
Сенин самаганың эмне?
Сенин саптаганың эмне?
Анда Төлөк муну айтат:
— Менин сураганым буудайык.
Менин тилегеним буудайык.
Менин самаганым буудайык.
Менин саптаганым буудайык.
Анда бөктөргө туруп жалынат:
— Экөөбүз дос бололук,
Коё бергин сен мени
Мен оңдой-оңдой учайын,
Буудайыктын оң колтугуна
Учуп кирип барайын.
Солдой-солдой учайын,
Буудайыктын сол колтугуна
Учуп кирип барайын.
Машайыктын жолунан
Абдан жатып тилейин.
Азгырып алып келейин.
Самаганың буудайык —
Эрчитип келип берейин.
Саятчы туруп ойлонуп,
Бу сөздү макул көрдү ошол,
«Баргын жанбарым» — деп,
Бошотуп коё берди ошол.
Зыпылдап учуп бөктөргө,
Буудайыкка барды ошол.
Барып айтып калды ошол.
— Айланайын төрө куш,
Кагылайын төрө куш,
Мен көргөндү көрдүңбү?
Мен туйганды туйдуңбу?
Эркин, эркин-эркин тоо
Эркин тоонун ар жагы
Телегейи тегиз тоо.
Тегиз тоонун бер жагы
Айры белес ач кайкаң,
Алакандай көк тайпаң,
Мында сар ала моюн сагызган,
Сандап бир жаткан көгүчкөн
Ага учуп барсакчы,
Бирден-бирден алсакчы!
Чала тоют болсокчу!
Кайта чыгып келсекчи!
Куш төрөсү буудайык:
«Макул болот, куп болот
Баракелде эп болот»,—
Калдаңдап учуп калды ошол,
Айры белес, ач кайкаң,
Ага жетип келди ошол.
Көгүчкөндү көргөндө
Куш төрөсү буудайык
Токтонуп тура албастан
Качырып сала берди ошол.
Көк жибектен торлорун
Көңтөрүп алып кирди ошол.
Ак жибектен торлорун,
Аңтарып алып кирди ошол.
Жакын жаткан саятчы,
Төлөдөн чыга калды ошол.
Барып баса калды ошол.
Чыгарып тордон алды ошол.
Ары имерип караса,
Бери имерип караса,
Чын буудайык өзү экен,
Өзү турмак көзү экен.
Мунун текөөрү темир турбайбы,
Тепкени өлөт турбайбы,
Үнү заар турбайбы,
Жүнү чаар турбайбы,
Куйругу кундуз турбайбы,
Чабыты жылдыз турбайбы,
Бели мекир турбайбы,
Көзү чекир турбайбы,
Куйругу кучак турбайбы,
Чалгыны бычак турбайбы,
Чын буудайык өзү экен.
Өзү турмак көзү экен.
Кушка тилмер саятчы
Бабединди көп айтып,
Үйүн көздөй жөнөдү.
Үйүнө алып келди ошол.
Эл журтунун барына,
Кабарды катуу берди ошол.
Калың түлөө кылды ошол.
Абалкандай Жаныбек,
Буга алып келди ошол.
Ат баштаган бир тогуз
Аны берди бегилик,
Төө баштаган бир тогуз
Муну берди бегилик,
Уй баштаган бир тогуз
Аны берди бегилик,
Саадагын сары алтынга толтурду,
Санаасы менен болтурду.
Көмүркөйүн көп алтынга толтурду,
Көңүлү менен болтурду.
Абалкандай Жаныбек,
Буудайыкты алды ошол,
Куш төрөсү буудайык
Колго конбой койду ошол,
Колго консо буудайык
Туурга конбой койду ошол,
Туурга консо, буудайык
Тапка кирбей койду ошол,
Тапка кирсе буудайык
Үндөккө келбей койду ошол.
Анда, Абалкандай Жаныбек
Калкына кабар салды ошол.
«Буудайыкты ким тапка киргизсе, самаганын беремин» — деп жар салды. Анда калың элдин ичинен куу кемпир чыгып келип: —Алдаяр ханым, мен тапка киргиземин, менин самаганымды бериңиз,— деди. Хан: —Самаганыңды айт, беремин,— деди. — Менин самаганым ушул — он беш жаштагы балага алып бериңиз, анан айтамын,— деди кемпир. Хан кемпирдин тилегин орундады, он беш жашар балага никелеп алып берди. Кемпир: — Буудайыкты ким кармаса ошону сойгузуп, төш этинен ойгузуп, боор этине тойгузуп, канын көзүнө куйса, тапка кирет, жайылып чыкканда көзүнө эмне көрүнсө ошону алат,— деди. Аны уккан соң хан саятчыны чакыртты. Саятчы соёрун билип, элин жыйып алып айткан керези:

— Буудайыкты таптоого
Мени хан алып барып сойгондо,
Төш этимен ойгондо,
Боор этиме тойгондо,
Чарайна менен чаптаңар,
Булгары менен каптаңар,
Отуз жолдун оозуна
Оңдоп алып койгула.
Тогуз жолдун тоомуна,
Топтоп алып койгула.
Бейитимдин үстүнө
Кош көчөттү орнотуп,
Мунар кылып койгула.
Жалгыз чырпык сайдырып,
Чынар кылып койгула.
Индистандан куш келсе,
Мунарыма туш келсе,
Куштан зая болду деп,
Дува кылып өтөргө,
Дувасы кабыл жетерге,
Меке менен Медина
Бул экөөнөн куш келсе,
Чынарыма туш келсе,
Куштан зая болду деп,
Дува кылып өтөргө,
Дувасы кабыл жетерге,—
деп айтты да, канга барды. Кан саятчыны союп, буудайыкка жем кылып берди.
Куш төрөсү буудайык
Саятчынын төш этинен ойду ошол,
Боор этине тойду ошол.
Көзүнө канын куйду ошол.
Тапка кирбес буудайык,
Тапка кирип калды ошол.
Абалкандай Жаныбек
Алып чыгып салды ошол.
Көсө куйрук, көк даңгыт,
Карышкыр алды буудайык.
Чагарак куйрук, чаар жоон,
Жолборс алды буудайык.
Түндө-түндө жүгүргөн
Түлкүнү алды буудайык.
Караңгыда жүгүргөн,
Карсак алды буудайык.
Тектирдеги текени,
Терип алды буудайык.
Куюлушта кулжаны
Кууп алды буудайык.
Эңкейиште эчкини
Эңип алды буудайык.
Адырдагы аркарды
Аны алды буудайык.
Бадалдагы маралды
Барып алды буудайык.
Арсаң-арсаң жүгүргөн,
Аюу алды буудайык.
Тишин кыр ташка бүлөгөн,
Ырысын жерден тилеген,
Чөп тамырга тойбогон,
Качырганын койбогон,
Каман алды буудайык.
Абалкандай Жаныбек
Ойго салса буудайык,
Ойдон эме койбоду.
Тоого салса буудайык
Тоодон эме койбоду.
Ал аңгыча болбоду,
Алды жаккы батуудан
Алтымыш айры ак бугу
Арбаңдап качып берди ошол.
Абалкандай Жаныбек
Ага шилтеп калды ошол.
Азуулуу куштун баласы
Ак бугуга карабай
Асмандап учуп калды ошол.
Караны кара саларбы,
Качып карап каларбы.
Төрөнү төрө саларбы,
Төмөн карап каларбы.
Куш төрөсү буудайык,
Алтындан боосун тытты ошол,
Айга карап сызды ошол:
Күмүштөн боосун тытты ошол.
Күнгө кайым болду ошол.
Көздөн кайып болду ошол.
Салган күнү кечинде,
Кечки салкын бешимде,
Абалкандын колунан
Машайыктын жолунан,
Куш төрөсү буудайык
Качып кетип калды ошол.
Абалкандай Жаныбек
Аңгырап карап калды ошол.
Жанында жигиттерине
Абалкан туруп кеп айтат:
Үңкүр ташка барыңар,
Өкүрүп кайтып келиңер.
Чагыр ташка барыңар,
Чакырып кайтып келиңер.
Андан арга болбосо
Жылкы ичинде аласы
Саятчынын Тынымсейит баласы
Кушка тилмер дечү эле,
Ошого жетип кабар айтыңар.
Бачым жетип барыңар.
Буудайыкты издесин.
Издеп барып сурасын.
Таап алып бул келсе,
Ат баштаган бир тогуз
Аны берем бегилик,
Төө баштаган бир тогуз
Муну берем бегилик,
Кой баштаган бир тогуз
Дагы берем бегилик,
Уй баштаган бир тогуз
Аны да берем бегилик.
Саадагын сар алтынга толтурам,
Санаасы менен болтурам.
Көмүркөйүн көп алтынга толтурам,
Көңүлү менен болтурам.
Абалкандай Жаныбек
Бул жардыкты берди ошол.
Жанындагы жигити,
Жылкы ичинде аласы,
Саятчынын Тынымсейит баласы
Ага жетип барды ошол.
Баарын айтып калды ошол.
Кечки салкын бешимде,
Абалкандын колунан
Машайыктын жолунан,
Куш төрөсү буудайык
Качып кетип калды ошол.
Сени кушка тилмер дечү эле,
Буудайык таап сен келсең
Ат баштаган бир тогуз
Аны берет бегилик,
Төө баштаган бир тогуз,
Муну берет бегилик.
Кой баштаган бир тогуз
Муну берет бегилик,
Уй баштаган бир тогуз
Муну берет бегилик.
Саадагың сар алтынга толтурат,
Санааң менен болтурат.
Көмүркөйүң көп алтынга толтурат,
Көңүлуң менен болтурат.
Жылкы ичинен аласы,
Саятчынын Тынымсейит баласы
Кер ооз атын минди ошол,
Кебез тонун кийди ошол.
Күл азыкты жыйды ошол,
Буудайыктын артынан
Издемек болуп чыкты ошол.
Атынын оозун бошотуп,
Сар талаа ылдый чыкты ошол.
Талаада аштык айдаган
Дыйкандарга барды ошол.
— Айланайын дыйкандар,
Шамыянын шайлаган,
Шайлап аштык айдаган.
Ак үрөөнүн чачтырган,
Жердин жүзүн ачтырган.
Буурсунун буктурган.
Кара жерге суктурган.
Кош өгүзүн байлаган,
Кошултуп аштык айдаган.
Күздүн күнү болгондо
Орогун уста таптаган,
Качыраган ак будай
Башынан ылдый каптаган.
Топонун тоодой жыйдырган,
Кызылын кырдай үйдүргөн,
Бешилигин  аштаган,
Кызылын асманды көздөй таштаган,
Ак улагын бакырткан,
Айылдын барын чакырткан.
Кек улагын бакырткан,
Көптүн барын чакырткан,
Айланайын дыйкандар,
Барың мында турупсуң!
Кечээ күнү кечинде
Кечки салкын бешимде,
Абалкандын колунан,
Машайыктын жолунан
Буудайык качты көрдүңбү?
— Андай неме билбедик,
Сурай бергин жаш бала,
Буудайыкты көрбөдүк.
Андан ары чапты ошол,
Жыйналышып отурган
Калың кушка барды ошол.
Барып сурап калды ошол:
— Котурепей коңкулдак,
Кой кайтарган тоңкулдак,
Ала тамак чыйпылдак,
Ала карга азанчы,
Кара карга казанчы,
Сагызган элдин жокчусу,
Кой карга элдин бокчусу,
Барың мында турупсуң.
Кечээ күнү кечинде,
Кечки салкын бешимде,
Абалкандын колунан,
Машайыктын жолунан,
Куш төрөсү буудайык
Качып кетти көрдүңбү?
Андай неме билдиңби?
— Андай неме билбедик,
Сурай да берчи жаш бала,
Буудайыкты көрбөдүк.
Андан ары барды ошол,
Чогулушуп олтурган
Чымындарды көрдү ошол.
Алардан сурап калды ошол:
— Кара чымын, бир өзүң,
Кашка чымын жолдошуң.
Узун тумшук чиркейсиң,
Ачык күндү бүркөйсүң.
Узун сары машасың,
Жазынкысын болгондо
Аштыкчынын такымынан ашайсың .
Көгөн деген бийиң бар,
Кок камыштан үйүң бар,
Барың мында турупсуң.
Кечээ күнү кечинде,
Кечки намаз бешимде,
Абалкандын колунан,
Машайыктын жолунан,
Буудайык качты көрдүңбү?
Андай неме билдиңби?
— Андай неме билбедик,
Буудайыкты көрбөдүк,
Сурай да берчи жаш бала.
Андан ары желди ошол,
Сагызганга келди ошол.
Кушка тилмер жаш бала
Сурап жатып калды ошол:
— Ойдо жоор көрүнсө,
Ойдолотуп кубасың,
Алып келип жыгасың,
Оң көзүнөн оёсуң,
Сол көзүнөн тоёсуң.
Кырда жоор көрүнсө,
Кыйкаңдатып кубасың,
Кыйратып барып жыгасың.
Оң көзүнөн окуйсуң,
Сол көзүнөн чокуйсуң.
Арт жагыңды карасам,
Келеңгер чачпак салгандай,
Бут жагыңды карасам
Соору өтүк кийгендей,
Сагызгандай баатыр куш,
Сенде мында турасың,
Кечээ күнү кечинде,
Кечки салкын бешимде,
Абалкандын колунан,
Машайыктын жолунан,
Куш төрөсү буудайык,
Буудайык качты көрдүңбү?
Же кабарын билдиңби?
— Андай неме көрбөдүк,
Андай неме билбедик,
Сурай бергин карагым.
Жылкы ичинде аласы
Саятчынын Тынымсейит баласы
Арыкарай барган соң
Чакчыгайды тапкан соң:
— Жаз болгондо, жан бүткөн
Тилинин баарын туурайсың.
Кыш болгондо сен байкуш
Жер түбүндө куурайсың.
Чакчыгайдай чечен куш,
Сенде мында турупсуң,
Кечээ күнү кечинде,
Кечки салкын бешимде,
Абалкандын колунан,
Машайыктын жолунан,
Куш төрөсү буудайык,
Качып кетти көрдүңбү?
Андай неме билдиңби?
— Андай неме билбедим.
Буудайыкты көрбөдүм.
Издей бергин жаш бала.
Кер ооз атты теминип,
Илгери карай демигип,
Калың кушка учурады,
Алардан да сурады:
— Жандап учкан жагалмай,
Туштап учкан турумтай,
Кырдап учкан кыргыек,
Он ылачын, он туйгун,
Баарың мында турупсуң.
Беш ылачын, беш туйгун,
Бешөөң мында турупсуң.
Туу көтөргөн таз кара,
Туунун беги каркыра,
Эшик ага бүркүтүң,
Чындап ачууң келгенде,
Жамы кушту үркүттүң.
Барың мында турупсуң.
Кечээ күнү кечинде,
Кечки салкын бешимде,
Абалкандын колунан,
Машайыктын жолунан,
Куш терөсү буудайык,
Буудайык качты көрдүңбү,
Андай неме билдиңби?
Анда туруп калың куш:
— Андай неме билбедик,
Андай неме көрбөдүк,
Издей бергин жаш бала,
Деген сөздү айтышты.
Андан ары жүрдү ошол,
Үпүптөргө келди ошол:
— Жазгы чыккан үпүпсүң,
Сайрап турган күкүксүң.
Агайындуу киши элең
Экөөң мында турупсуң.
Кечээ күнү кечинде,
Кечки салкын бешимде,
Абалкандын колунан,
Машайыктын жолунан,
Куш төрөсү буудайык,
Буудайык качты көрдүңбү?
— Андай неме көрбөдүк,
Андай неме билбедик.
Сурай бергин жаш бала.
Ары карай жүргөн соң
Каршы алдына кез келди
Чегиртке менен көпөлөк.
— Жазгы чыккан эбелек,
Миң бир түрдүү көпөлөк,
Шиш төбөнүн арпасын
Терип жедиң чегиртке,
Кош төбөнүн буудайын
Койбой жедиң чегиртке.
Чегиртке сенде арзым бар,
Чейрек арпа карзым бар.
Экөөөң мында турупсуң,
Кечээ күнү кечинде
Кечки салкын бешимде,
Абалкандын колунан,
Машайыктын жолунан,
Куш төрөсү буудайык,
Буудайык качты көрдүңбү?
Андай неме билдиңби?
— Андай неме билбедик,
Сурай да берчи жаш бала
Саятчынын баласы
Андан ары жүрдү ошол,
Кузгундарга келди ошол:
— Бөрү көрсө дос болгон,
Мөөнүн берсе кош болгон,
Карсак көрсө дос болгон,
Карын берсе кош болгон
Сен кузгунсуң — кузгунсуң,
Жамы куштан учкулсуң.
Сенде мында турупсуң,
Кечээ күнү кечинде,
Кечки салкын бешимде,
Абалкандын колунан,
Машайыктын жолунан,
Куш төрөсү буудайык,
Буудайык качты көрдүңбү?
— Андай неме көрбөдүм,
Андай неме билбедим,
Сурай бергин жаш бала.
Саятчынын баласы
Аты болуп ыргайдай,
Бити болуп торгойдой,
Жарканатка кез келди:
— Жар башында жарканат
Жаны калбай карганат
Кечээ күнү кечинде,
Кечки салкын бешимде,
Абалкандын колунан,
Машайыктын жолунан,
Куш төрөсү буудайык,
Буудайык качты көрдүңбү?
Андай неме билдиңби?
Андай неме туйдуңбу?
Жарганат туруп муну айтат:
— Андай неме көрбөдүм,
Качкан кушту билбедим,
Менин күндүз көзүм көрчү эмес,
Түндө көзүм көрчү эле.
Тегеректин төрт бурчун
Төрт айлана учайын.
Мединанын беш бурчун
Беш айлана учайын.
Көрүнсө айтып келейин.
Көрүнбөсө кайтып келейин.
Жылкы ичинде аласы,
Саятчынын Тынымсейит баласы,
Ушу жерге сен жаткын.
Жарганат учуп жөнөдү.
Төгөрөктүн төрт бурчун
Төрт айлана учту ошол.
Кара тоонун боорунда,
Кара үңкүрдүн ичинде
Буудайык жатат булайып,
Саңоор  жүнү кылайып,
Жарканат көрүп алды ошол,
Кайта жолго салды ошол.
Салып жетип келди ошол
Балага келип айтты ошол:
— Жылкы ичинде аласы,
Саятчынын Тынымсейит баласы,
О, сүйүнчү — сүйүнчү!
Айткан сөзүм туюнчу!
Кара тоонун боорунда,
Кара үңкүрдүн ичинде
Буудайык жатат булайып,
Саңоор жүнү кылайып.
Жылкы ичинде аласы,
Саятчынын Тынымсейит баласы
Алда деп атка минди ошол,
Кара тоо көздөй жүрдү ошол.
Кара үңкүрдө буудайык,
Муну кармап алды ошол.
Үйүнө алып келди ошол,
Калың түлөө кылды ошол.
Калкына мыктап берди ошол.
Абалкандай Жаныбек,
Буудайык кармап келди деп,
Кулагына түштү ошол.
Абалкандын Жаныбек
Барып алып келгин деп,
Эки бирдей ак таяк,
Бар! — деп жумшап ийди ошол.
Алар барып айтты ошол: ‘
— Жылкы ичинде аласы,
Саятчынын Тынымсейит баласы,
Сен буудайык кармап келипсиң.
Абалкандай Жаныбек,
Буудайык алып келсин дейт,
Биз экөөбүздү буюрду.
Ат баштаган бир тогуз
Муну берет бегилик.
Төө баштаган бир тогуз
Муну берет бегилик.
Уй баштаган бир тогуз
Муну берет бегилик.
Саадагыңды сар алтынга толтурат,
Санааң менен болтурат.
Көмүркөйүңдү көп алтынга толтурат,
Көңүлүң менен болтурат.
Алар барып айткан соң
Саятчынын баласы
Абалкандай Жаныбек
Куш төрөсү буудайык
Алып жүрүп калды ошол.
Абалкандай Жаныбек,
Жылкы ичинде аласы,
Саятчынын Тынымсейит баласы.
Буга ат баштаган бир тогуз
Аны берди бегилик.
Теө баштаган бир тогуз
Дагы берди бегилик.
Кой баштаган бир тогуз
Муну берди бегилик.
Уй баштаган бир тогуз,
Муну да берди бегилик.
Саадагын сары алтынга толтурду,
Санаасы менен болтурду.
Көмүркөйүн көп алтынга толтурду
Кеңүлү менен болтурду.
Буудайык алып колуна
Кандын көңүлү жайланды.
Бу куш төрөсү буудайык
Жапан болуп калыптыр.
Тапка келсе буудайык
Колго конбой коюптур.
Колго консо буудайык,
Туурга конбой коюптур.
Туурга консо буудайык
Үндөккө келбей коюптур.
Анан Абалкандай Жаныбек
Айласы жаман кеткен соң
Саятчынын баласын
Алып келип сойгузду.
Төш этине тойгузду.
Көзүнө канын куйгузду.
Калган сөөгүн жыйгызды
Чарайна менен чаптады.
Булгары менен каптады.
Отуз жолдун оозуна
Оңдоп алып койгузду.
Тогуз жолдун тоомуна
Топтоп алып койгузду.
Бейитинин үстүнө
Жок жыгачты сайгызып,
Мунар кылып койгузду.
Жалгыз жыгач сайдырып,
Чынар кылып койгузду.
Индистандан куш келсе,
Мунарына туш келсе,
Куштан зая болду деп,
Дува кылып өтсүн деп,
Дувасы кабыл жетсин деп,
Меке менен Медина
Бул экөөнөн куш келсе,
Чыгарына туш келсе,
Бата кылып өтсүн деп,
Бата кабыл жетсин деп.
Анан тапка кирбес буудайык
Тапка кирип калды ошол.
Абалкандай Жаныбек
Алып чыгып салды ошол.
Тектирдеги текени
Терип алды буудайык.
Куюлушта кулжаны
Кууп алды буудайык.
Эңкейиште эчкини
Эңип алды буудайык.
Чөггарак куйрук, чаар жүн
Жолборс алды буудайык.
Көсөө куйрук көк даңгыт
Бөрү алды буудайык.
Түндө, түндө жүгүргөн,
Түлкүнү алды буудайык.
Караңгыда жүгүргөн,
Карсак алды буудайык.
Тишин кыр ташка бүлөгөн
Ырысын жерден тилеген,
Качырганын кайсаган,
Каман алды буудайык.
Арсаң-арсаң жүгүргөн,
Аюу алды буудайык.
Адырдагы аркарды,
Аны да алды буудайык.
Бадалдагы маралды,
Барып алды буудайык.
Будурдагы бугуну,
Муну да алды буудайык.
Ойго салды буудайык,
Ойдон эме койбоду,
Тоого салды буудайык,
Тоодон эме койбоду.
Ал аңгыча болбоду,
Астыңкы жак баткалдан
Алтымыш айры ак бугу,
Арбаңдап кача бергени.
Абалкандай Жаныбек
Ага шилтеп калганы.
Ак бугуга карабай,
Асыл куштун баласы
Асмандап сызып калганы.
Караны кара саларбы,
Качырып карап каларбы.
Төрөнү төрө саларбы,
Төмөн карап каларбы.
Анан куш төрөсү буудайык
Алтындан боосун тытты ошол.
Айды карай сызды ошол.
Күмүштөн боосун тытты ошол,
Күндү көздөп сызды ошол.
Абалкандай Жаныбек
Ак бугуга салам деп,
Асыл куштун баласы
Буудайыкты качырып,
Муңданып карап калды ошол.

Буудайык, bizdin .kg


Кыргыз