Кыргыз Инфо - Кыргыз. Кыргызча китептер, ырлар, каада-салттар, эпостор, жомоктор, акыл-насааттар, учкул сөздөр жана макал-лакаптар Кыргыз Инфо сайтында.

Кайнага калтайбаса, келин келтейбейт

«Кайнага калтайбаса, келин келтейбейт». Кайынага – келин-дин эринин агалары. «Калтайбаса» – уялбаса, улуулук, кайынага-лык, сыпат, абийирди сактабаса – деген мааниде. «Келтейбейт» – ал антип жаткан соң, келини эмнеден уялмак эле, ага карата мамиле кылуу. Ушундан улам ич-ара сыр ачуулар, кеп айтуулар, ортодон махабат мамилелери тутанып кетүүлөр да пайда болот.

« Узун көбөө тон кийип, Көйкөлөсүң, кайынага. Өзүңдөн кичүү теңдүүгө, Сүйкөнөсүң, кайынага». (эл ыры)

Жаштар оюндарында, жоро отуруштарда, сармерденде, кайы-нагасына беттей, ушинтип соз каткан келиндери да чыккан. Арийне, мындай жоруктар мындайраак, кыйыр, жети ата еткен, кыз алышпа-ган туугандар арасындагы кайынага, кайынэже, жезде, тайжезде ортолорунда жел өтүүчү эмес. Алар бири-биринен уяттуулукту, өтө абийирдүүлүктү сакташа турган. Дагы бир мисал, «Кунажын кезун сүзбөсө, букачар мурунтугун үзбөйт» – деген макал бар. Кунаажын – ургаачы торпок. Букачар – биттелбеген эркек торпок. Өтмө маа-ниде алганда кунаажын – бешкекул, букачар – улан. Түшүнүктүүдүр… Экөө ич-ара махабат тууралуу сырдашпаса, бул балакет кайдан болот эле деген ой жатат.


Кыргыз