Кыргыз Инфо - Кыргыз. Кыргызча китептер, ырлар, каада-салттар, эпостор, жомоктор, акыл-насааттар, учкул сөздөр жана макал-лакаптар Кыргыз Инфо сайтында.

Акылдуу сот

Илгери-илгери, тээ 1506-жылы бир соодагер шаардын жарманкесин кыдырып жүрүп, ичине сегиз жүз алтын салынган түйүнчөгүн жоготуп жиберет. Түйүнчөгүн таап алган жыгач уста үйүнө алпарып, ачып караса, ичи толтура алтын көрөт, ал коркуп кетип, түйүнчөктүн ээси табылгычакты катып коёюн деп ойлойт. Эртеси күнү жекшемби экен. Чиркөөнүн попу, бир соодагердин алтын салган кабын жоготуп жибергенин, тапкан кишиге жүз алтын бере тургандыгын жарыя кылат. Жыгач уста ал күнү чиркөөгө барбай калганы үчүн, ал жарыяны укпай калат. Чиркөөгө барып келген устанын аялы жарыяны угуп: “Ошол капты биз таап алсак кандай сонун болор эле. Бизге жүз алтын беришет болчу”, дейт. Анда уста аялына: Сен жогорудагы бөлмөгө барып, үстөддүн жанындагы дубалдын тешигинде бир түйүнчөк бар, ошону алып кел дейт. Аялы барып, алып келсе, чын эле каптын ичинде 800 алтын бар болот. Жыгач уста попко барып: “Чын эле тапкан кишиге жүз алтын берет бекен” деп сурайт. Анда поп баш ийкеп: -Ооба… албетте, дегенде, жыгач уста: Мейли аңда… Соодагерди чакыргыла, алтындарын мен таап алгам. Аны уккан соодагер абдан сүйүнүп, жүгүргөн бойдон поптун жанына келет. Акчасын жакшылап санап туруп, жыгач устага беш алтын сунат: Мына… Бул беш алтынды сага белек кылам. Анткени мен айткан 100 алтынды ансыз деле алып алыптырсьга. Себеби капта тогуз жүз алтын бар болчу,-дейт. Жыгач уста жини келгенинен, кыпкызыл боло түшөт да: Мага ушуңдай деп айтканта кантип тилиң барат? Түйүнчөгүңөн бир да алтын алган жокмун. Мен деген абдан чынчыл жана намыскөй кишимин. Соодагер айтканынан кайтпаганда, чогуу сотко барышат. Сот соодагерди суракка^алып: Тогуз жүз алтын жоготконуңа ант ичесиңби? дейт. Соодагер: Албетте, дейт. Анда сот устадан сурайт: Сегиз жүздөн ашык алтын таппаганыңа ант бересиңби? Уста да: Албетте, деп жооп берет. Сот чечимди мындайча чыгарыптыр: Экөөң тең туура ант бергениңерге ишенем. Бирөөң 900 алтын жоготтум дейсиң, бирөөң 800 алтын таптым дейсиң. Ошондуктан соодагар 900 алтын тапкан кишини издесин, ал эми уста 800 алтын жоготкон киши табылгычакты алтындарды катып койсун-дейт. Ошентип адилеттик орун таап, сөзүңцө турбаганы үчүн ач көз соодагер алтындарынан кол жууп калган экен.


Кыргыз